Wanneer je bent doorverwezen naar een gynaecoloog of fertiliteitsarts, start meestal het Oriënterend Fertiliteitsonderzoek (OFO). Het doel van dit onderzoek is om te achterhalen waardoor een zwangerschap uitblijft en welke behandeling, als die nodig is, het beste bij jullie situatie past.
Een OFO bestaat vaak uit meerdere afspraken en verschillende onderzoeken. Niet iedereen krijgt dezelfde onderzoeken; de arts kijkt welke onderzoeken in jouw situatie nodig zijn.
Kennismaking en medische voorgeschiedenis
Het doel van het OFO is een diagnose te stellen en een prognose voor jouw kans op zwangerschap te maken. In de OFO-richtlijn van de NVOG (beroepsvereniging van gynaecologen) is vastgelegd welke onderzoeken van toepassing kunnen zijn. Natuurlijk wordt er steeds naar jouw specifieke omstandigheden gekeken om te bepalen welk onderzoek bij jou nodig is. Daarom is het belangrijk dat bij het eerste bezoek aan de gynaecoloog allerlei zaken besproken worden.
Het onderzoek begint met een uitgebreid gesprek over jullie gezondheid en kinderwens. De arts vraagt onder andere naar:
Bij de vrouw
- de menstruatiecyclus;
- eerdere zwangerschappen of operaties;
- medicijngebruik;
- eventuele seksueel overdraagbare aandoeningen;
- leefstijl;
- seksuele klachten of ervaringen die van invloed kunnen zijn op de vruchtbaarheid.
Bij de man
- eerdere medische problemen of operaties;
- medicijngebruik;
- eventuele seksueel overdraagbare aandoeningen;
- kinderziekten, zoals de bof;
- seksuele of erectieproblemen;
- verminderde vruchtbaarheid in de familie;
- leefstijl.
Op basis van deze informatie bepaalt de arts welke onderzoeken nodig zijn.
Standaardonderzoeken
In alle gevallen worden de standaardonderzoeken uitgevoerd om nadere informatie te krijgen over de vruchtbaarheid. Hierna wordt duidelijk of er een noodzaak is om aanvullende testen te doen.
Standaardonderzoek bij de vrouw:
- meten en wegen om je BMI vast te stellen
- inwendig onderzoek om zichtbare of voelbare afwijkingen vast te stellen
- inwendige echoscopie om eventuele afwijkingen aan baarmoeder en eierstokken te beoordelen
- bloedonderzoek: voor de hormoonwaarden en om vast te stellen of er geen sprake is (geweest) van seksueel overdraagbare aandoeningen
Afhankelijk van wat er uit het gesprek (anamnese genoemd) en de standaardonderzoeken komt, worden eventuele nadere onderzoeken afgesproken.
Standaard bij de man: zaadonderzoek
Meestal wordt een zaadonderzoek uitgevoerd.
Wanneer de uitslag afwijkt, wordt het onderzoek na enkele maanden herhaald. De kwaliteit van sperma kan namelijk tijdelijk worden beïnvloed door bijvoorbeeld ziekte, koorts, bepaalde medicijnen of (werk)omstandigheden. Pas wanneer afwijkingen blijven bestaan, kan in overleg aanvullend onderzoek nodig zijn.
Een afwijkende uitslag van de zaadkwaliteit kan het gevolg zijn van koorts, medicatiegebruik (bijvoorbeeld ACE-remmers, tricyclische antidepressiva en anti-epileptica), hormonale preparaten (zoals anabole steroïden, antiandrogenen, progestagenen, oestrogenen), drugs (cannabis), chemotherapie, radioactieve straling, bestrijdingsmiddelen (pesticiden), oplosmiddelen, zware metalen of lasdampen.
Als de afwijkende uitslag van het zaadonderzoek niet is veroorzaakt door bovengenoemde zaken, wordt verder gekeken naar mogelijke afwijkingen bij de man. Dan wordt onder andere gekeken wordt naar zijn lichaamsbouw, BMI, aanwezigheid van borstvorming en het beharingspatroon. De zaadballen worden onderzocht op inhoud en aanwezigheid van (overmaat aan) bloedvaten, varicocèle genoemd.
Laboratoriumwaarden
Tijdens het vruchtbaarheidsonderzoek wordt vaak bloed afgenomen of ander laboratoriumonderzoek uitgevoerd. De uitslagen helpen de arts om een beter beeld te krijgen van jullie vruchtbaarheid en gezondheid. Wil je meer weten over de verschillende laboratoriumwaarden en wat deze in algemene zin betekenen? Bekijk dan onze pagina Laboratoriumwaarden.
De uitslag
Na afronding van de onderzoeken bespreekt de arts de resultaten met jullie. Soms wordt een duidelijke oorzaak gevonden voor het uitblijven van een zwangerschap. Het komt ook voor dat er geen duidelijke verklaring wordt gevonden of dat de kans op een spontane zwangerschap nog voldoende groot is. In dat geval kun je het advies krijgen om eerst nog een periode zelf te proberen zwanger te worden.
Behandelplan
Is een vruchtbaarheidsbehandeling wenselijk? Dan stelt de arts samen met jullie een persoonlijk behandelplan op. Daarbij wordt gekeken naar jullie medische situatie, wensen en de behandelingen die het beste passen.
Neem de tijd om vragen te stellen en bespreek ook jullie wensen en grenzen. Samen met de arts maak je een keuze die bij jullie past.
Tips
Stel je vragen! Denk na over je/jullie eigen grenzen! En als je er nog niet aan toe bent om met een behandeling te beginnen, is er niets op tegen om een adempauze te nemen. Bespreek dit met je arts.